Scheepspost is de digitale nieuwsbrief voor het

Varend Erfgoed in Nederland. Het is een uitgave van Wouter van Dusseldorp. Het auteursrecht berust bij de oorspronkelijke bronnen.

Heb je zelf nieuws voor de Scheepspost, mail dan aan wouter@scheepspost.info

Een vrijwillige bijdrage van € 15,- kan je overmaken
naar
"Maritiem Dus",
IBAN NL96 TRIO 0198 1437 02
Scheepspost 148, 15 nov. 2017
Scheepspost wordt mede mogelijk gemaakt door:
EOC

FVEN
















Zeiltocht op IJsselmeer en Markermeer met zeilschip, klipper, tjalk of groot zeilschip


Register Holland
Museumhaven Willemsoord

zeilklippers

Rood boven groen

Zeilmakerij Molenaar

watererfgoed
Scheepswinkel Van Meer
Hilbrands IJzerwerkplaats
SRF
Bureau Scheepvaart Certificering
Traditionele Schepen Beurs
Bataviahaven
Terra Nova
Scheepsmakelaardij Enkhuizen
Akwadrant
defotoboot
Windseeker
Eisma Houtwerk

info@postverzekert.nl

Fikkers
Patrijspoorten
NagelHard
Hi-Tek
Piet Blaauw





Voor evenementen rond het
Varend Erfgoed kijk je hier






FVEN nieuws:

— Erfgoed in transitie
    Visiedocument van de Federatie Instandhouding Monumenten

Overig nieuws:

— Traditionele Schepenbeurs geslaagd
— Koningspoort kan verder
— Lol in de loods

— Halve Maen blijft voorlopig nog een jaar in Hoorn

— Kagenaar “Hylke Tromp” erkend als culturele ANBI
— Thema bijeenkomst Platform Maritiem Erfgoed Zeeland

— Prille wens derde Tall Ships Race Harlingen

— Nieuw rad voor stoomraderstoomboot de Freya
— Roemruchte scheepswerf begon 100 jaar geleden

— Amsterdamse raad welwillend naar varend Erfgoed

— Schaven aan klipper voor WinterWelvaart

— Nieuwe Toekomst voor stoomsleepboot Noordzee

— Het voedsel aan boord in de 17e eeuw



FVEN nieuws

— Erfgoed in transitie
    Visiedocument van de Federatie Instandhouding Monumenten



Op het Nationaal Monumentencongres van 9 november 2017 heeft bestuurslid Karel Loeff het FIM-visiedocument “Erfgoed in transitie” overhandigd aan de nieuwe minister van OCW, Ingrid van Engelshoven. De Federatie Instandhouding Monumenten (FIM), waaraan ook de FVEN actief deelneemt, schetst in haar visiedocument de uitdagingen die er voor de erfgoedsector liggen in een veranderende samenleving.

“Erfgoed in transitie” kijkt naar de langere termijn en schetst een samenleving die voor een aantal flinke opgaven staat. Denk dan bijvoorbeeld aan klimaatverandering en de zoektocht naar mogelijkheden voor hernieuwbare energie, of aan de vergrijzing en de komst van nieuwe Nederlanders, of aan de digitale samenleving en de opkomst van burgerinitiatieven. Deze ontwikkelingen laten ook het erfgoed en ons als erfgoedhoeders niet onberoerd.

De FIM ziet deze maatschappelijke ontwikkelingen als uitdagingen en ziet het als haar ambitie en verantwoordelijkheid om bij te dragen aan een duurzame samenleving, waarin behoud en ontwikkeling van cultureel erfgoed de levenskwaliteit van alle mensen in onze samenleving bevordert. Sterker, de erfgoedsector kan een proactieve en verbindende rol spelen bij deze maatschappelijke ontwikkelingen:
•    Verduurzaming en energietransitie
•    Decentralisatie en participatiesamenleving
•    Globalisering en diversiteit

Aan de hand van twaalf praktijkvoorbeelden beschrijft het FIM-visiedocument inspirerende ‘Troefkaarten van erfgoed in transitie’, waarin het behoud en gebruik van erfgoed deze verbindende rol oppakt.  
Het FIM-visiedocument “Erfgoed in transitie” is via deze link te downloaden.

Einde FVEN nieuws




— Traditionele Schepenbeurs geslaagd



Met veel meer standhouders dan vorig jaar en een contract voor drie jaar van hoofdsponsor EOC vond de Traditionele Schepenbeurs dit weekend plaats in Den Helder. In zijn openingswoord prees wethouder Lolke Kuipers de initiatiefnemers die vorig jaar de eerste penbeurs organiseerden: ,,Het feit dat er nu de helft meer standhouders zijn, bewijst dat er behoefte is aan deze beurs. Ik hoop dat het aantal bezoekers tevens groeit."

Ton van Dongen van EOC verzekeringen zei dat het Helderse evenement steeds aantrekkelijker wordt: “Daarom hebben we ons voor de komende drie jaar als hoofdsponsor aan de beurs verbonden.”



Niet alleen in Gebouw 66 was het maritieme erfgoed sterk vertegenwoordigd. Ook de Museumhaven lag vol traditionele vaartuigen. Op een enkel vaartuig stno een bordje 'te koop’. Op de beurs waren immers diverse scheepsmakelaars van de partij. Bij de stands kon veel scheepsmateriaal gekocht worden, maar ook boeken, kleding, toebehoren, lijnen, sieraden, scheepsaccu's, en houtsnijwerk. Er werden interessante demonstraties gegeven en lezingen completeerden het programma.

Uiteindelijk kwamen zo’n 2.800 bezoekers naar de beurs. Meer dan 100 mensen bleven een nachtje slapen op één van de schepen. De aanmeldingen van standhouders voor de Klassieke HISWA blijft inmiddels achter op de verwachting.
Watersport TV maakte een video-impressie van de opening 
Ook NH leeft maakte een uitgebreide video van de beurs 




— Koningspoort van ondergang gered



De scheepshelling voor de restauratie van klassieke binnenvaartschepen in de Oude Haven van Rotterdam blijft open. De gemeente steekt er 65.000 euro per jaar in, blijkt uit een rapport in bezit van Metro. Daarmee is het stadsbeeld van deze trekpleister voor toeristen en studenten die uit gaan in de vele cafeetjes rondom de Oude Haven gered.

Vorig jaar zag het er naar uit dat werkplaats de Koningspoort voor antieke schepen zou sluiten omdat het Maritiem Museum de kosten niet meer op kon brengen. Maar uit een rapport in bezit van Metro blijkt dat de gemeente voorlopig toch 65.000 euro per jaar wil betalen om de werkplaats open te houden. De gebiedscommissie Centrum doet daar nog eens 24.000 euro bovenop als ze het plan van de vier initiatiefnemende Rotterdammers om de werkplaats open te houden goedkeurt.

Het behoud van de Koningspoort is noodzakelijk, zegt Joram Lehmann, één van de initiatiefnemers en scheepsrestaurateur van beroep. Hij woont met zijn vrouw en twee jonge kinderen naast Richters. „Dit is de enige werkplaats met een scheepshelling in de verre omtrek van Rotterdam waar eigenaren hun schepen zelf kunnen opknappen. Zelfs bewoners van schepen in Amsterdam komen hier naartoe om dat te doen. Er is er nog maar één andere werf waar dat kan: in Nieuwegein. En dan heb je het wel gehad.”
Lees het gehele artikel op de bron: Metro 




— Lol in de loods



Ambachtsman Bart Schraag (53) uit Arnhem woont boven zijn werkplaats van 90 vierkante meter, die hij zelf omschrijft als 'de loods'. Hij knapt er antieke zeilboten op.

Bart Schraag: ,,Ik timmer hier letterlijk aan de weg.''GERARD BURGERS
'Dit móet ik hebben! dacht ik toen ik deze bovenwoning zag met daaronder een enorme werkruimte. Er kwamen al snel opknapboten in te liggen van de roeivereniging waarvan ik lid ben. Daarnaast zit ik bij een vereniging voor het behoud van antieke zeilwherry's. Dat zijn houten roeiboten waarmee je ook kunt zeilen."

Toen hij tien jaar geleden begon met zijn klussenbedrijf, wilde Schraag zich daarnaast bezighouden met het opknappen van bootjes. ,,Sindsdien heb ik er een stuk of vijf onder handen genomen." Hij wijst naar de antieke zeilboot die er nu ligt. ,,Van mijn partner. Acht meter lang. Mooi hè?''

Zijn werkplaats is groot, maar aan de donkere kant. ,,Ik voel me goed hier. Mijn ruimte is voor zowel werk als hobby. Maar mijn werk ís mijn hobby. Als het lekker weer is, houd ik de loodsdeur open. Daardoor heb ik licht, frisse lucht en veel aanspraak van voorbijgangers die een kijkje komen nemen, erg leuk. Ik timmer hier letterlijk aan de weg.''
Lees het gehele artikel op de bron: de Stentor via blendle (€) 




— Halve Maen blijft voorlopig nog een jaar in Hoorn



Met 22 stemmen voor en 13 tegen heeft de gemeenteraad van Hoorn dinsdagavond besloten de replica van VOC-jacht Halve Maen in elk geval nog een jaar in Hoorn te houden. De bruikleenovereenkomst met de Amerikaanse eigenaar wordt verlengd, zoals het college van B en W had voorgesteld, met een optie voor het jaar 2019.

Het besluit betekent dat het schip nog een jaar alle zeilen mag bijzetten, in elk opzicht. Ook zal het, als zeilende ambassadeur van Hoorn - deelnemen aan maritieme evenementen. Dat mag wat kosten. Hoorn houdt er rekening mee dat er volgend jaar een exploitatietekort van 28.000 euro zal zijn.

Volgend jaar wordt gebruikt om de mogelijkheden op een rijtje te zetten, zodat de nieuwe gemeenteraad een weloverwogen keus kan maken over een eventueel vervolg. Ook is er tijd om voorbereidingen te treffen om het Centrum Varend Erfgoed (CVE), dat gastheer is van de Halve Maen en huurinkomsten ontvangt, financieel los te maken van het museumschip.

Of de Halve Maen ook in 2019 kan blijven is onzeker. Niet alleen is groot onderhoud nodig, maar ook moeten dure aanpassingen worden gedaan om te kunnen blijven zeilen, vanwege strengere regelgeving. Eigenaar New Netherlands Museum draait op voor die kosten, maar het is onzeker of die het geld bij elkaar kan krijgen.
Lees het gehele artikel op de bron: NHD 




— Kagenaar “Hylke Tromp” erkend als culturele ANBI



De Stichting Traditionele Zeilvaart Warmond, beter bekend als de stichting “Hylke Tromp” is door de belastingdienst officieel erkend als algemeen nut beogende instelling (ANBI). Vrienden van de Hylke Tromp mogen daarom nu hun donaties en giften als aftrekpost in hun belastingaangifte opnemen.

De Hylke Tromp is het afgelopen zeilseizoen veelvuldig op de Kagerplassen te zien geweest. Deze bijna honderdjarige platbodem van Warmondse oorsprong is maar liefst 50 keer uitgevaren, veel meer dan vorige jaren. Dit jaar was de zeilende Kagenaar voor het eerst aanwezig op de Warmondse schippertjesdagen en velen hebben deze gelegenheid aangegrepen om met deze traditionele platbodem vanuit de Leede naar de overkant van het Joppe en weer terug mee te zeilen. Ook heeft de Hylke tochten voor goede doelen gevaren.



Dat de belastingdienst de stichting nu heeft aangemerkt als ANBI en zelfs als een bijzondere ANBI, namelijk “culturele ANBI”, ziet het bestuur als een erkenning van de historische waarde van het schip én als een waardering van de activiteiten die met het schip worden ondernomen.

De status van “culturele ANBI” houdt in dat Vrienden van de Hylke Tromp en andere begunstigers het bedrag van hun donatie of gift mogen vermenigvuldigen met 1,25 en de uitkomst als aftrekpost in de belastingaangifte mogen opnemen. Concreet betekent dit dat het een donateur met een hoog inkomen maar € 350 kost om de stichting een bedrag van € 1.000 te schenken. En het betekent dat de stichting geen erfbelasting hoeft te betalen wanneer zij een deel van een erfenis krijgt.

Op de website www.hylketromp.nl staat steeds het laatste nieuws én op deze website is ook een filmpje van 5 minuten te zien waarop de Hylke in volle glorie zeilend op het Joppe te bewonderen is.




— Thema bijeenkomst Platform Maritiem Erfgoed Zeeland



Op zaterdag 25 november organiseert het Platform Maritiem Erfgoed Zeeland de jaarlijkse Thema-bijeenkomst. De bijeenkomst zal plaatsvinden in het Arsenaal Theater-café in Vlissingen en duurt van 09.30 tot 14.00 uur.
 
Naast ontmoeting en actualiteiten is het thema van deze bijeenkomst:
“Jongeren en de toekomst van het maritieme erfgoed”. Dit wordt mede belicht aan de hand van presentaties van projecten met jongeren in Zierikzee,  Arnemuiden  en Vlissingen, maar ook door het project TAVE (van het historische bedrijfsvaartuig).
 
Deze bijeenkomst is bedoeld voor de eigenaren/schippers van de schepen (varend erfgoed) die een ligplaats hebben in Zeeland/Scheldedelta, maar ook voor overige belangstellenden.
 
Aanmelden kan via maritiemerfgoed@scez.nl Hier kunt u ook het programma van de Thema-bijeenkomst opvragen.
Voor de site van Platform Maritiem Erfgoed Zeeland kijk je hier  




— Prille wens derde Tall Ships Race Harlingen



Alleen het weer en spanningen over veiligheid kunnen roet in het eten gooien van de Tall Ships Race in Harlingen komende zomer. Stiekem hoopt de organisatie op een derde editie.

Voorzitter Jan Reier Arends van de Stichting Harlingen Sail contracteerde inmiddels 20 schepen die Harlingen aandoen na de finish van de race op de Noordzee. Hij rekent op 70. „Dit is een goede score voor dit moment. Veel schepen wachten met aanmelden tot het congres van eind deze maand en sommigen tekenen pas in het voorjaar in. Ik heb geen zorgen”, zegt Arends. Wel lijdt Harlingen onder een groots marine-evenement in Chili, waar veel opleidingsschepen van de marine, waaronder windjammers, op af komen.

Tijdens het genoemde congres in Bordeaux schetst de koepelorganisatie Sail Training International de routes van komende races. „Als in 2022 of 2023 blijkt dat er weer op de Noordzee wordt gevaren, moeten we kijken hoe we weer kunnen aanhaken. Dat zou ik wel willen.”

Tijdens de editie van 2014 voeren er 337 jonge trainees in Harlingen mee. Inmiddels haalde Lissabon Harlingen in met 370 trainees. „Wij hebben nu als doel 350 jongeren aan ons te binden, maar stiekem azen we op dat record.”
Tot nu toe hebben zich 280 jongeren opgegeven om de etappe tussen Stavanger en Harlingen mee te varen en aan boord volop mee te doen. Die reis kost 1150 euro. Voor 160 jongeren geldt dat ze dit uit eigen middelen kunnen opbrengen. „De anderen moeten zelf voor funding zorgen. Om dit te kunnen, krijgen ze van ons allerlei trainingen. Een coach uit het bedrijfsleven staat hen bij.” Tot 7 april kunnen jongeren zich aanmelden.
Lees het gehele artikel op de bron: de LC via blendle (€) 




— Nieuw rad voor stoomraderstoomboot de Freya



In de werkplaats van K.J. Key BV (Raderstoomboot ’de Majesteit’) in Ridderkerk is onlangs een nieuw rad gemaakt voor de raderstoomboot Freya. Naast het rad van 3,20 meter doorsnede moest ook een nieuwe as gedraaid worden en de krukas worden gereviseerd voor de Freya. De Freya is de vroegere ‘De Nederlander’ die door Key in Nederland werd gerestaureerd en later werd verkocht naar Duitsland.

De Freya was onderweg op de Noordzee toen de as van het rad afbrak en uiteindelijk het gehele rad verloren ging. Key heeft zeer veel kennis in huis van stoomschepen en raderboten. Zij restaureerden verschillende schepen, waaronder ‘de Nederlander’, en varen momenteel met de raderstoomboot ’De Majesteit’. Daarnaast hebben ze ook de stoomsleepboot Succes uit 1909. Door hun jarenlange interesse in de stoomvaart en de verzamelde kennis van hun personeel kunnen zij dit soort klussen aan. Ook konden zij  de stoomsleepboot Noordzee helpen aan een goedgekeurde stoomketel. Zie verderop in deze Scheepspost.



De Freya werd in 1905 in Kinderdijk gebouwd en functioneerde jarenlang onder de naam ‘Westerschelde’ als veerboot in Zeeland. Later werd de raderstoomboot omgedoopt tot ‘De Zwaan’ en voer het decennialand lang als bevoorradingsschip door heel Nederland. In de jaren ’80 lag het schip te verpieteren in de Waal bij Zaltbommel. Het werd van de sloop gered door Key die het omdoopten tot ‘De Nederlander’ en er rondvaarten over de Maas mee organiseerden. In 1999 kwam het schip uiteindelijk in handen van de huidige eigenaar, de Duitse rederij Alder Schiffe. De Freya is 51 meter lang en 11,4 meter breed. Het schip werd gebouwd in 1905.


Scheepspost wordt mede mogelijk gemaakt door:
EOC

FVEN




— Roemruchte scheepswerf begon 100 jaar geleden



Scheepswerf De Biesbosch werd honderd jaar geleden opgericht. Met een boek en onthulling van een monument wordt daar respectvol bij stilgestaan.

Jos Hubens en Jan van 't Verlaat moeten wel eens lachen als de Drechtsteden zich flink op de borst kloppen door zich voor te stellen als maritieme topregio. Niet dat het niet klopt, in tegendeel zelfs. Maar waar deze stoerdoenerij iets van de laatste jaren is, loopt de regio al een eeuw lang voorop: ,,Maar dat gevoel voor geschiedenis hebben de Drechtsteden niet. Ze realiseren zich bijvoorbeeld niet hoe historisch het gebied van Stadswerven is.

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat op de plek waar nu Stadswerven gebouwd wordt de roemruchte Dordtse scheepswerf De Biesbosch opgericht werd. Als actieve leden van vereniging De Binnenvaart grijpen Hubens en Van 't Verlaat dat moment aan om aandacht te vragen voor dat bijzondere stuk geschiedenis. Voor de deur van hun binnenvaartmuseum onthullen ze volgende week een monument, op de plek waar duizenden arbeiders ooit hun brood verdienden. Tegelijkertijd presenteren ze een kloek boek, waarin de geschiedenis van de werf nauwgezet en met een schat aan oude foto's wordt gedocumenteerd.



Van 't Verlaat aarzelde even toen Hubens met het idee kwam voor een boek: ,,Ik wist niet of er wel genoeg zou zijn om over te schrijven, maar er was zo veel dat het een feest werd om te doen. De Biesbosch stond heel vaak aan de wieg van vernieuwingen. Het woord experimenteren ben ik ontzettend vaak tegengekomen.''

Dat begon al bij de oprichting in 1917. In een tijd waarin zeilen nog de norm was in de binnenvaart, begonnen twee ondernemers een stoomketelfabriek. Die stoomketels leverden ze aan naburige scheepswerven, die overigens al na enkele jaren overgenomen werden. Aan de Maasstraat ontstond een enorme scheepswerf, compleet met eigen muziekkorps en eigen kaartvereniging. Tewaterlatingen van zeeschepen werden volksfeesten, waar de halve stad op afkwam.

Nu herinnert er nog maar weinig aan de geschiedenis van scheepswerf De Biesbosch. Er staat nog één loods, waarin kunstproject Dordtyart in ieder geval nog een paar jaar mag blijven zitten. Hubens zou er dolgraag een documentatiecentrum voor de binnenvaart in onderbrengen.

Bij die loods ligt de René Siegried, waarop nu ook een tijdelijke tentoonstelling aan de werf gewijd is. En er ligt nog een oude helling in een toekomstig parkje.
Lees het uitgebreide artikel op de bron: AD  




— Amsterdamse raad welwillend naar varend Erfgoed



De Amsterdamse wethouder Kajsa Ollongren (inmiddels minister van Binnenlandse Zaken) schreef de raad een voortgangsbericht over haar acties ten behoeve van het varend erfgoed naar aanleiding van de motie van raadslid Duijndam van ruim een jaar geleden. Daarin werd om lokale uitzonderingen verzocht die het varend erfgoed ten goede zouden komen.

Nadat die motie was aangenomen zou het wat tijd vergen voordat de wethouder zich de materie eigen gemaakt had. De resultaten vermeld in de voortgangsbrief waren echter dermate teleurstellend dat raadslid Duijndam op 9 november opnieuw een motie indiende waarin zij de wethouder verzocht onderzoek te doen naar een aantal expliciet genoemde uitzonderings-mogelijkheden en daarover in overleg te treden met de behoudsorganisaties

Zo kan er wellicht onderscheid in tarifering ingevoerd worden zodat er naast een vervuilend tarief en een milieutarief ook een 'historisch' tarief voor pleziervaartboten is. Een historisch tarief ook kan gelden voor de precariotarieven van historische (woon)boten, kan het doorvaarttarief voor historische boten via de Kostverlorenvaart kan komen te vervallen.
En onderzocht kan worden hoeveel (potentieel) historische boten er zijn die een speciale ligplaatsvergunning hebben en hoe deze behouden kunnen blijven voor Amsterdam.

Deze motie werd raadsbreed aangenomen, wat er op wijst dat de voltallige Amsterdamse gemeenteraad zich bewust begint te worden van de waarde van het varend erfgoed.
Met dank aan Piet Dekker





— Schaven aan klipper voor WinterWelvaart



Over vier weken begint de tweede editie van WinterWelvaart in Winschoten. In de aanloop naar kerst is rondom De Tramwerkplaats en de haven veel vertier. Een manifestatie als WinterWelvaart helpt om de haven van Winschoten op de kaart te zetten. Vorig jaar was de dubbeldekker van Fiep Westendorp, illustrator van diverse boeken van Annie M.G. Schmidt, een trekpleister.

Deze keer is er een centrale rol voor de 130 jaar oude zeilklipper Willem Jacob. Het schip ligt nu nog in de stad Groningen waar het een onderhoudsbeurt krijgt. De giek en mast worden bijgewerkt. Voor de 9de december moet deze klus zijn afgerond, want dan wordt de klipper bij De Tramwerkplaats verwacht voor WinterWelvaart.

,,In het ruim van het schip spelen zich diverse culturele activiteiten af. We hebben dichters, schrijvers en columnisten. Ook is rondom De Tramwerkplaats muziek en staan er talloze foodtrucks. En dit jaar is er een schaatsbaan voor de jeugd. Uiteraard is de grote zaal van De Tramwerkplaats gevuld met standhouders. Al met al zijn we zeer tevreden met de invulling”, blikt Smit vooruit.
Voor meer informatie over WinterWelvaart kijk je hier http://www.winterwelvaart.nl
Lees het gehele artikel op de bron: DVHN 




— Nieuwe Toekomst voor stoomsleepboot Noordzee



De Stichting Stoomsleepboot Noordzee is erin geslaagd de hand te leggen op een goede stoomketel die de oude, afgekeurde ketel van de monumentale zeegaande stoomsleper Noordzee moet gaan vervangen. Hierna zal de in 1922 gebouwde sleper weer tientallen jaren meekunnen.

De stoomsleepboot Noordzee is eind 2016 van Medemblik naar Den Helder verhaald om daar in Museumhaven Willemsoord te worden gerestaureerd. Inmiddels is door een grote groep vrijwilligers al veel opknapwerk verricht, maar de grootste klus is het vervangen van de afgekeurde stoomketel. Hiervoor is lang gezocht naar een goede vervanger en deze is uiteindelijk gevonden in de ketel van de onlangs gesloopte drijvende stoombok Ajax.



De stoominstallatie van deze bok is toen veilig gesteld door Klemens Key uit Rotterdam, eigenaar van de raderstoomboot De Majesteit, met als doel de ketel, mocht dit nodig zijn, beschikbaar te hebben voor de boten uit de nog heel beperkte vloot van stoomvaartuigen in Nederland.

De familie van de oud-eigenaar van de Noordzee, de in 2010 overleden bekende bouwer van luxe jachten Kees Jongert, heeft ervoor gezorgd dat er een gunstige lening kon worden afgesloten voor de aankoop van een nieuwe ketel. Deze wordt ondertussen klaar gemaakt voor de stook op kolen en de installatie aan boord van de Noordzee.

Plan is om de oude ketel binnenkort uit de Noordzee te takelen en de nieuwe begin volgend jaar te installeren. Als dit is gebeurd,  zal met de restauratie van de Noordzee weer een belangrijke mijlpaal zijn bereikt. Aansluitend moet nog het nodige werk worden verzet om een aantal spanten in het achterschip te vervangen en het vaartuig volledig gekeurd te krijgen. Om dit te bekostigen  gaat de stichting nog op zoek naar donateurs en sponsoren. Verwacht wordt dat de Noordzee binnen anderhalf jaar weer in de vaart kan worden gebracht.




— Het voedsel aan boord in de 17e eeuw


Het E17e Zeeuwse galjoen Warwick

Zeelui in de zeventiende eeuw hadden het zwaar. Maandenlang waren ze op zee en aten gepekeld rundvlees, vies water en harde scheepsbeschuit. In de dagen vóór pasteurisatie kwam zeeziekte waarschijnlijk vaker uit het voedsel dan uit de golven.

Een handvol kookboeken en scheepsjournaals beschrijven de verfoeilijke geuren en smaken van de 17e-eeuwse scheepskost. Grace Tsai, een promovendus gespecialiseerd in nautische archeologie, bedacht een proef om scheepsvoedsel op een oud schip na te maken. Zij en haar collega-onderzoekers van de Texas A & M University hebben meer dan drie jaar besteed aan wat zij het Ship Biscuit & Salted Beef Research Project hebben genoemd. Zij analyseerden rundvlees zoals het in de 17e eeuw werd gegeten.


Watervaten voor de Elissa

In augustus haalde het team hun vaten scheepsvoedsel op, waaronder gezouten rundvlees, scheepsbeschuit, erwten en bier, aan boord van de Elissa in de haven van Galveston, Texas. Hun bron was het Engelse galjoen de Warwick, een schip dat is gezonken in Bermuda's Castle Harbour in 1619. Een team van archeologen begon de overblijfselen van Warwick in 2010 op te graven. Onder het wrak ontdekten ze glasscherven met bier en wijn, evenals koeienbeenderen.

"Er zijn slechts een handvol schepen waar je resten als deze kunt vinden," zegt Tsai. 'We hebben een goed archeologisch overzicht van de botten die aan boord zijn.' Door die (meestal runder-) botten te bestuderen, kreeg Tsai kennis om rundvlees af te slachten voor haat project. Na een extra jaar archiefonderzoek, slachtte zij en haar team een ​​varken en een os, en maakte toen gezouten voedsel volgens een recept uit 1682. Elk eten en drinken aan boord was het product van een soortgelijk proces en het plan was om alles twee maanden te laten zitten.


Een vat gepekeld vlees

Om de 10 dagen ging het team aan boord van de Elissa. Ze controleerden de vleesvaten op lekken, vulden de top opnieuw met pekel en simuleerden hoe zeelieden met het vlees omgingen. Na twee maanden rook het gezouten vlees behoorlijk en zag het er niet fris uit, maar het was ook niet helemaal rot. "Het rook behoorlijk slecht," lacht Tsai. Jagers vertelden Tsai dat het vlees, hoewel niet in ideale staat, nog steeds technisch eetbaar was. Toch waren onderzoekers verbaasd om te ontdekken dat van alle goederen aan boord, het scheepsbeschuit het beste overleefde, zelfs midden in de hitte en de vochtigheidsgraad in de zomer van Texas.

Maar onze zeevarende voorgangers hadden ook geluk: er groeiden ook goede bacteriën op het scheepsvoedsel. "Hun maag en darmen kregen hele goede en hele slechte dingen", zegt Tsai. Hun misselijk uitziende voedsel heeft hen misschien net zo goed geholpen immuniteit tegen ziektekiemen op te bouwen als dat ze er ziek van werden. Vanwege veiligheidsredenen konden Tsai en haar team geen van hun scheepskoekjes of gezouten vlees proberen.




Berichten in de Zeepost van deze week:



BBZ nieuws:

— Algemene ledenvergadering BBZ

Overig nieuws:

— Er kan geen zeehond meer bij in de Waddenzee
— Prille wens derde Tall Ships Race Harlingen
— Vaarbevoegdheid Kapitein Noorderlicht

— Een snelle Nationale Waddenrace

— Schaven aan klipper voor WinterWelvaart
— Edam-Volendam wil watertoerismebelasting in 2019

— Van Brienenoordbrug niet voor Bruine Vloot

— Afsluitdijk Wadden Center mikt op 100.000 bezoekers per jaar

— Informatiebijeenkomsten subsidieregeling Waddenfonds

— Traditionele Schepenbeurs geslaagd


Scheepspost wordt mede mogelijk gemaakt door:
EOC

FVEN