Zeeuwse wrakduikers vertrouwen de overheid niet

13 januari 2026

Wantrouwen richting de overheid en het strakke erfgoedbeleid maken de duikers voorzichtig met het delen van informatie. Daardoor dreigt waardevol maritiem erfgoed voorgoed verloren te gaan.

Zeeuwse duikers hebben door de jaren heen heel veel scheepswrakken weten te lokaliseren, maar ze willen de locaties van die wrakken niet met de overheid delen. “Ik weet alleen al van vier à vijf wrakken voor de Zeeuwse kust, waar de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE, red.) geen enkel idee heeft”, zegt wrakduiker Patrick Sloot, wijzend op een oude kaart. “En dan gaat het om heel oude schepen.”

Sloot en zijn vorig jaar overleden duikmaat André Ruissen hebben jarenlang hun vrije tijd doorgebracht op de zee voor Walcheren, turend naar de onderwaterradar om te kijken of er iets ongewoons op de bodem lag. Dat leverde een database op met wrakken die tot nu toe nog niet zijn opgetekend in de kaart van het RCE.

“Die kaart klopt sowieso niet”, schampert Sloot. “Er staan wrakken op die voor de kust van Walcheren zijn vergaan, maar op hun kaart bij Texel zijn ingetekend. Dat vind ik echt belachelijk.” De informatie die Ruissen en Sloot bij elkaar hebben verzameld, wordt niet gedeeld, zegt Sloot.

Sinds de Erfgoedwet, die onder meer over wrakken gaat, in 2016 werd aangescherpt, voelen de duikers zich door de overheid gezien als schatrovers. “En daarnaast is het ook nog zo dat wanneer we wekenlang op zoek zijn, we honderden liters diesel verbruikt hebben en we dan wat vinden, de RCE het wrak als eigendom claimt en wij niets voor de moeite terugzien”, klaagt Sloot.

Roel van der Mast uit Koudekerke deelt die mening. “We zien en vinden zoveel meer dan de RCE. Daar kan iedereen van profiteren”, zegt hij. “Een schip vergaat twee keer. De eerste keer wanneer het zinkt en de tweede keer wanneer het uiteindelijk verdwijnt in het zand of oplost. Wij zouden spullen kunnen redden als we daar toestemming voor zouden krijgen én een redelijke vergoeding.”

Van der Mast verwijst naar een incident met duikers die in 2014 uit een scheepswrak een eeuwenoude zijden jurk haalden, die uitzonderlijk goed bewaard was gebleven. Ze namen de bijzondere vondst tegen de regels mee naar huis om die schoon te maken. “De ondertekende arrestatiebevelen lagen al voor ze klaar”, zegt hij.

Sloot en Van der Mast willen graag dat er een beloningssysteem komt zoals dat in Engeland bestaat. Duikers krijgen daar een percentage van de waarde van het erfgoed dat ze inleveren.

Tegemoetkoming in de kosten

Toch is er volgens Liselore Muis, maritiem adviseur bij de RCE, sinds vorig jaar verbetering in de situatie. “Duikers kunnen nu een ontheffing aanvragen, die ze in staat stelt om meer rond en in een wrak te doen.” Daarnaast is er via een regeling een tegemoetkoming in de kosten mogelijk, legt ze uit.

Dat er veel wrakken voor de RCE verborgen blijven vanuit wantrouwen en te weinig compensatie vindt Muis erg jammer. Ze ziet wel dat er door de ontheffing ook in de Zeeuwse wateren wordt samengewerkt tussen sport- of wrakduikers en de RCE. “Hopelijk is dat een goede stap naar meer vertrouwen en een betere verstandhouding.”