Lauwersoog, de haven die groot werd maar haar charme behield

13 januari 2026

Visje halen in Lauwersoog: het geliefde uitje voor veel Groningers. Het kleine broertje van de Eemshaven en Delfzijl is groot geworden. Maar die groei ging niet zonder slag of stoot, vooral niet voor de vissers.

De haven heeft een enorme verandering doorgemaakt, vertelt Harm Post. Dertien jaar lang was hij directeur van Haven Lauwersoog BV, het beheer en ontwikkelingsbedrijf van de haven. Dit jaar nam hij afscheid; 1 oktober gaat zijn opvolger aan de slag.

Decennialang was het de visserij die het aanzien, het karakter en de gang van zaken in de haven bepaalde. Lauwersoog huisvestte een vloot van tientallen garnalenkotters en was een belangrijke pleisterplaats voor Britse en Deense vissers. Die buitenlandse kotters zijn verdwenen en de eigen vloot is gekrompen tot zo’n veertig schepen. Urkers, Harlingers, Wieringers en een enkele Zeeuw komen er nog, maar het is minder dan vroeger. ‘Toen ik begon, kwam tachtig procent van de inkomsten uit de visserij. Dat is nu nog dertig procent’, vertelt Post, die bij de start van zijn klus een haven in het slop en met verliesgevende cijfers aantrof. De verandering zie je wanneer je door de haven loopt. De vissers zijn er nog, maar hun rol is kleiner geworden.

Hoop en belofte

Terwijl Post in het kantoor van de havenmeester terugblikt op zijn werk, lost beneden aan de kade bij de visafslag de ZK47 net de weekvangst aan garnalen. En aan de drijvende kades aan de noordzijde van de haven liggen viskotters als De Goede Verwachting, Poseidon en Confianza. Namen vol hoop en belofte. Maar tegenwoordig is een aanzienlijk deel van de haven bezet door crewtenders die gespecialiseerde werklui heen en weer varen naar de windparken op de Noordzee. De zuidoosthoek van de haven is de thuisbasis geworden voor deze offshorewind-activiteiten.

Achter een nieuwe kade vestigde scheepsbouwer zich NG Shipyards. Het bedrijf groeide flink en bouwt nu het ene na het andere innovatieve schip op haar werf. Naast de scheepsbouwer heeft garnalenpeller Kant een modern bedrijf gebouwd. Zo’n tien procent van alles wat de garnalenvissers van zee binnenbrengen, wordt verwerkt door de geheimzinnige automatische garnalenpelmachines, waar vader en zoons Kant jarenlang aan hebben gesleuteld.

‘Grote plannen’

‘De haven past ons als een jas’, zegt ook Albert Keizer van scheepswerf NG Shipyards. Tien jaar geleden begon het bedrijf in een loods met een portacabin. Nu is het met zeventig medewerkers het grootste bedrijf in de haven. Keizer investeerde in een scheepslift, wat nieuwe klanten aantrok. Hij gelooft sterk in de gezamenlijke groei van zijn bedrijf en de haven. ‘Er liggen grote plannen voor wind op zee. Lauwersoog beseft nog niet wat er allemaal komt.’

Onder Post werd ingezet op risicospreiding. Achterstallig onderhoud werd weggewerkt en er kwam een betere toegang voor autoverkeer tot de haven. Voor de scheepvaart werd het Westgat tussen Schiermonnikoog en Ameland blijvend verdiept. ‘Alles begint met bereikbaarheid’, aldus Post. Ook duurzaamheid kreeg prioriteit. De Duurzame Havencoalitie die op initiatief van Post werd opgezet rolde een zonnepanelenproject uit. Er kwamen nestkasten voor vleermuizen en zwaluwen, groen op de kades en meer ruimte voor onderwater-natuur aan steigers. Post: ‘We hebben van een wat rommelige vissershaven een overzichtelijke haven gemaakt, met ruimte voor industrie en toerisme.’ Het heeft de haven toekomstbestendig gemaakt. Post ziet het als een van zijn belangrijkste verdiensten als directeur.

Kansen voor de visserij

De grootste verandering komende jaren zal in de visserij zijn, schetst hij. De saneringsregeling voor de garnalenvloot zal die verder doen tot zo’n dertig kotters. De overgebleven vissers krijgen te maken met minder visgronden en strengere eisen voor schoner varen. Maar Post zou Post niet zijn wanneer hij voor de onder druk staande visserij niet in kansen zou denken. ‘Uiteindelijk ontstaat een kleinere, maar levensvatbare en schoner varende vloot.’

‘De volgende verandering komt er aan’, voorziet Post. Uiteindelijk zullen de vissers, en niet alleen zij, maar ook de rondvaartboten en de veerboot van Wagenborg naar Schier overschakelen naar elektrisch varen. Hoe Post er ook naar kijkt, de verliezers van Lauwersoog zijn toch wel de vissers. Velen zijn gestopt, aan het werk gegaan in de binnenvaart of op de grote vaart, waar het inkomen zeker is. Hier zit de pijn van de haven.

Toekomst is onzeker

Vraag maar aan Lammert Bolt, garnalenvisser in hart en nieren, net als zijn vader en opa. Achttien jaar was Bolt toen hij koud uit de schoolbanken aan boord stapte van een garnalenkotter. Zijn hele leven draaide om de visserij. Na 35 jaar neemt Bolt nu afscheid van het vak. Een opvolger ontbreekt en de toekomst is onzeker, dus verkoopt Bolt de ZK14 aan een jonge visser wiens oudere schip via de saneringsregeling naar de schroothoop gaat.

Bolt ziet hoe de haven van Lauwersoog verandert, maar vindt dat niet per se negatief. De voorzieningen zijn goed, de sfeer blijft sterk. Met gemengde gevoelens doet hij nu afstand van zijn schip. Geen bittere aftocht, maar een realistisch besluit, ingegeven door leeftijd en kansen. ‘Alles verandert’, zegt hij. ‘Maar stilstand is achteruitgang. Je moet meebewegen.’