Houdt het Waddenfonds straks op?

Het voortbestaan van het Waddenfonds is met twee jaar verlengd. De tijd moet benut worden om een Waddenfaciliteit op te zetten, vindt directeur Geert Boesjes. „Dat moet echt dit jaar worden opgepakt.”

Het Waddenfonds bestaat twintig jaar. Dat wordt gevierd door hier en daar te laten zien wat er met de pot van 800 miljoen euro (gevuld met inkomsten uit de winning van Waddengas en deels als compensatie daarvoor) in het Waddengebied is gedaan. „Er wordt gedacht aan excursies langs een aantal projecten in Friesland en Groningen. Dan kunnen mensen zelf zien wat het Waddenfonds met geld doet.”

Tot nu toe heeft het Waddenfonds 463 projecten ondersteund: van de bestrijding van olie in havens en de teelt van zilte aardappelen tot herstel van zeegras en de oprichting van bezoekerscentra.

Als succesverhalen noemt Boesjes de totstandkoming van het Ziltepad (een wandelroute langs historische kerken), de aanleg van vistrappen en de vismigratierivier in de Afsluitdijk en het opzetten van projecten voor het opwekken van alternatieve energie, met behulp van getijdestromen of de botsing tussen zoet en zout water. „Sommige zijn inmiddels toe aan een commerciële uitrol, zoals de Blue Energy Centrale op de Afsluitdijk.”

90 miljoen

Het Waddenfonds zou volgens eerdere afspraken over een kleine twee jaar worden beëindigd. Dat blijkt te kort dag om toe te werken naar een mogelijk vervolg. Bovendien zit er nog 90 miljoen euro in de pot voor economische en natuurlijke projecten in het Waddengebied. De provincies Fryslân, Groningen en als laatste nu ook Noord-Holland hebben ingestemd met verlenging van het fonds tot eind 2029.

„Dit geeft ons tijd om te kijken of er een nieuw fonds kan komen”, zegt Boesjes. Friese commissaris van de Koning Arno Brok pleit al langer bij het Rijk voor de oprichting van een Kustfonds. In het vorige maand gepubliceerde rapport Werk aan de Wadden wordt geadviseerd een Waddenfaciliteit op te zetten. „Maar ook dat daar tempo mee gemaakt moet worden, voordat het Waddenfonds verdwijnt.”

Het advies sluit aan bij het pleidooi van Brok. Rijk en Waddenprovincies moeten een miljard of tien bij elkaar brengen, zodat de enkele jaren geleden vastgestelde doelen voor de Wadden in 2050 ook gehaald kunnen worden. „Dat heeft als groot voordeel dat je niet allerlei potjes bij langs hoeft voor uitvoering van die projecten”, zegt Boesjes. Bovendien houden de Waddenprovincies dan de regie.

Kabinet zwijgt

Hoewel er haast geboden is, rept het nieuwe kabinet in het coalitie-akkoord met geen woord over een Kustfonds of Waddenfaciliteit. In het Waddendebat zijn er vorige maand nog wel vragen over gesteld, maar niet elk Kamerlid begreep dat een Kustfonds bedoeld is voor investeringen in de Waddenkust. Zo vroeg Caroline van der Plas (BBB) hoe voorkomen wordt dat al het geld uit zo’n fonds naar plaatsen als Den Haag en Rotterdam gaat.

„Nee, er staat helaas niks over in het regeerakkoord”, reageert Boesjes. „Maar er wordt flink gelobbyd door de regio. Het is voor de toekomst van de Wadden van groot belang dat er snel een besluit genomen wordt, nog dit jaar.”

Haven Terschelling: uitgesloten

De inmiddels opgevolgde minister Robert Tieman suggereerde een maand geleden nog dat de verwaarloosde haven van Terschelling met Waddenfondsgeld kan worden opgeknapt. Maar dat is uitgesloten, benadrukt Boesjes. Een jaar geleden is er nog over gesproken met de bestuurders van Terschelling. „Jammer, maar dat gaat om regulier en achterstallig onderhoud. Dat past echt niet bij onze doelen.”

Waar de komende jaren waarschijnlijk wel Waddenfondsgeld naartoe gaat, zijn onder meer grote, al lopende projecten als de dijkversterking langs de Friese Waddenkust, de aanleg van een natuurlijke, meegroeiende kust (met behulp van slib) in Groningen en het aantrekkelijker maken van Harlingen voor toeristen en recreanten. „Maar ook de kleinere projecten blijven in aanmerking komen voor Waddenfondssubsidie.”

Bron: artikel van Goos Bies in Leeuwarder Courant (alleen voor abonnees)
Foto: Provincie Friesland, bureau Waddenfonds