Een trekschuit tussen Maassluis en Delft

Tussen Maassluis en Delft vaart dezer dagen weer, als vanouds, een trekschuit.

Een eeuwenoude verbinding kwam zaterdag 6 juni opnieuw tot leven: de trekschuit tussen Maassluis en Delft. Geen haast en geen motorlawaai, maar het rustige ritme van water, touw, paard en jaagpad. Ooit was dit gewoon openbaar vervoer: de intercity van de Gouden Eeuw, maar dan op het water.

De Goude Leeuwin weer op het water

Tot de komst van de trein, zo rond 1870, verplaatste men zich in Nederland vaak per trekschuit: een boot die getrokken werd door een paard dat langs de waterkant liep. ‘Het is hartverwarmend om te zien hoeveel interesse er is voor deze vaarroute,’ zegt initiatiefnemer Ruud van Riet. De historische trekschuit De Goude Leeuwin volgt de vaarroute die ruim twee eeuwen lang werd gebruikt voor het vervoer van reizigers, vis en andere goederen.
De Gouden Leeuwin is een replica die is gebouwd in Maassluis, en er was eigenlijk nooit een mogelijkheid om Delft te halen omdat er een brug te laag was. ‘Maar nu kan het wel.’

Vis naar de markt in Delft

Vanuit Maassluis vertrokken er dagelijks meerdere trekschuiten naar Delft voor een reis van dertien kilometer, die zo’n twee uur duurde. Voor Delft was het belangrijk dat er verse vis op de markt was. Daarom was de trekvaartverbinding destijds een initiatief van Delft.
De schuit wordt zaterdag rond 13.00 uur feestelijk ontvangen bij de Houttuinen in Delft. Aan boord bevindt zich een symbolische harington met verse haring, als verwijzing naar de historische vishandel tussen Maassluis en Delft.

Stipt op tijd

De trekvaartverbinding tussen beide steden ontstond in 1645. De trekschuiten stonden bekend om hun punctualiteit en vertrokken altijd stipt op tijd, een opmerkelijke prestatie in een tijdperk zonder treinen.
Met de komst van spoorwegverbindingen verloor de trekvaart in de negentiende eeuw geleidelijk haar functie. In 1871 kwam een einde aan de vaste verbinding tussen Maassluis en Delft.
‘De jongere generatie weet denk niet wat een trekschuit is’, zegt Van Riet. ‘Maar het is een belangrijk stukje historie. Nu heb je de auto, maar vanaf de zeventiende eeuw was de trekschuit een belangrijk vervoermiddel en ook nog eens snel voor die tijd.’
De Goude Leeuwin is geen onbekende in de regio. De trekschuit werd tussen 2019 en 2021 gebouwd door vrijwilligers van Stichting Den Eerste Snik in Maassluis. Sindsdien maakt het schip historische vaartochten en wordt het ingezet om de geschiedenis van de trekvaart onder de aandacht te brengen.

De geschiedenis

In de jaren 1643-1646 kwam een trekvaartverbinding tot stand naar Maassluis, toentertijd vooral belangrijk vanwege de visserij. Het stadsbestuur van Delft nam het initiatief en gaf landmeter Joan van Beest opdracht te bekijken hoe de trekvaart het beste kon worden aangelegd. Het vertrekpunt voor de trekschuiten richting het Westland lag net buiten de Waterslootsepoort bij herberg De Bolk. De route volgde de Buitenwatersloot, de Gaag, de Vlaardingervaart en de Noordvliet en liep door Den Hoorn en Schipluiden. Langs de Buitenwatersloot kwam het jaagpad aan de noordzijde te liggen en vanaf Den Hoorn aan de oostzijde. De reis naar Maassluis duurde per trekschuit nog maar tweeënhalf uur in plaats van vier uur te voet. Er vertrokken elke dag drie schuiten vanuit Delft en vanuit Maassluis. De dienst werd in 1871 onder groot protest opgeheven, maar er werd nog tot 1891 doorgevaren door andere ondernemingen. De trekschuitdienst naar Vlaardingen vertrok bij herberg De Valk op de Koornmarkt. Elke ochtend vertrok er een schuit naar Delft die ’s middags weer terugvoer. Op donderdag, marktdag, voeren er twee schuiten. In de ordonnantie was uitdrukkelijk bepaald dat visvrouwen en viskopers twee stuivers extra moesten betalen, waarschijnlijk vanwege de stankoverlast die zij veroorzaakten.

Rondje Delft

Na aankomst in Delft maakte De Goude Leeuwin  een korte tocht richting de Schie en de Zuidkolk. Daarbij waren onder anderen stadsgidsen aanwezig. Ook wordt er een foto gemaakt als verwijzing naar het schilderij Gezicht op Delft van Johannes Vermeer. Op dat zeventiende-eeuwse stadsgezicht zijn meerdere trekschuiten afgebeeld.

Historische foto: Stadsarchief Delft.
Bron en beeld: Omroep West, Puur Natuur Midden Delfland en Rondje Zoet & Rondje Zout