Petitie tegen voorgenomen gebiedsafsluitingen Waddenzee

Op een recente bijeenkomst in Leeuwarden liet Rijkswaterstaat zien dat er wel degelijk harde voornemens zijn om grote delen van het wad af te sluiten voor recreatief medegebruik. Een petitie moet dat stoppen.

In de afgelopen weken hebben we al een aantal artikelen aan de materie gewijd: op 14 april; 14 april; 21 april; 19 mei en 26 mei. Daarbij werd door Rijkswaterstaat (RWS) steeds ontkend dat er al ‘harde’ voornemens waren, en benadrukt dat het inspraakproces nog in volle gang is. De actiegroep ‘Vrije Vogels, Gekooide Mensen’ bestaande uit eiland- en waddenkustbewoners en gebruikers van het wad had daar geen vertrouwen in, en richtte de stichting Wij zijn de Wadden op. Die komt nu met een petitie om de voorgenomen maatregelen in de kiem te smoren.

De redactie van Zeepost vroeg om een toelichting, en kreeg die prompt van voorzitter Aant van der Veen:

‘Stichting Wij zijn de Wadden is ongeveer twee weken geleden opgericht door bewoners, ondernemers en gebruikers uit alle Waddengemeenten en van alle Waddeneilanden. De stichting is opgericht omdat veel betrokkenen ervaren dat beleid over het Waddengebied steeds vaker wordt ontwikkeld zonder voldoende betrokkenheid van de mensen die er wonen, werken en recreëren. […] De stichting richt zich niet alleen op de huidige ontwikkelingen, maar wil ook in de toekomst een stabiele vertegenwoordiging vormen voor bewoners en gebruikers van het Waddengebied. De naam van de actiegroep hebben we aangepast aan deze tijd en is nu Vrije Vogels, Vrije Mensen; die actiegroep valt onder de stichting.

Participatie

Formeel loopt het participatieproces nog. Tegelijkertijd ervaren veel bewoners, ondernemers en gebruikers dat zij pas in een laat stadium bij de plannen zijn betrokken. Tijdens verschillende bijeenkomsten ontstond de indruk dat belangrijke keuzes al waren gemaakt voordat de gebruikers van het gebied daadwerkelijk konden meepraten. Juist daarom leeft breed het gevoel dat de participatie onvoldoende ruimte biedt om wezenlijke invloed uit te oefenen op de uiteindelijke besluitvorming.

De Stichting was, met vele anderen, aanwezig bij de bijeenkomst van Rijkswaterstaat waar de concept-beheerplannen werden gepresenteerd. Tijdens die bijeenkomst werd aangegeven dat er al twee participatiemomenten hadden plaatsgevonden en dat aanwezigen alleen nog opmerkingen konden toevoegen via notities op de kaarten. De indruk die daarbij werd gewekt, was dat de hoofdlijnen van de plannen al grotendeels vastlagen.

Op de vraag of er na 2028 nog drooggevallen mag worden op het wad, werd negatief geantwoord. Daarnaast werd expliciet gesproken over het afsluiten van gebieden voor vaarverkeer rondom zeehondenrustplaatsen en over het uitbreiden van beperkingen in gebieden waar momenteel al visserijbeperkingen gelden. Op de gepresenteerde kaarten stonden deze gebieden ook duidelijk ingetekend.

Pas nadat op de eilanden en in de kustgemeenten veel onrust ontstond, werd benadrukt dat het nog om conceptplannen gaat. Tegelijkertijd zijn er inmiddels al gebieden afgesloten bij Ternaard en Ee. Dat maakt dat veel bewoners en gebruikers het gevoel hebben dat bepaalde keuzes in de praktijk al zijn gemaakt.

Cultuurhistorisch medegebruik en draagvlak

In de petitie wordt gewag gemaakt van behoud van cultuurhistorisch medegebruik. Daarmee worden activiteiten bedoeld die al generaties lang onderdeel zijn van het leven en werken in het Waddengebied. Toen de eerste Natura 2000-beheerplannen werden opgesteld, was een belangrijke politieke voorwaarde dat er draagvlak moest zijn onder bewoners en gebruikers.

Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer en andere betrokken partijen hebben destijds uitgebreid geïnventariseerd welke activiteiten plaatsvonden binnen de verschillende Natura 2000-gebieden. Deze activiteiten werden vastgelegd als bestaand gebruik. Voor Vlieland is dit bijvoorbeeld terug te vinden in bijlage 6 van het huidige Natura 2000-beheerplan.

Tijdens de bijeenkomst op Vlieland werd nadrukkelijk gezegd dat bestaand gebruik behouden zou blijven. Twee weken later werd tijdens een bijeenkomst op Terschelling echter meegedeeld dat het juridisch niet mogelijk bleek om dit bestaande culturele medegebruik structureel vast te leggen. Daardoor werd het uit de plannen gehaald.

Daarbij werd wel aangegeven dat men de intentie heeft om activiteiten waar mogelijk toe te staan via vergunningen en aanvullende voorwaarden. Dat is voor veel bewoners en ondernemers een fundamenteel verschil. Wat eerst als bestaand recht werd beschouwd, wordt daarmee afhankelijk van vergunningverlening.

Economische gevolgen

De economische gevolgen van de maatregelen voor bewoners, ondernemers en gebruikers van het Waddengebied zijn aanzienlijk. De voorgestelde maatregelen kunnen grote gevolgen hebben voor onder andere:

• zeehondentochten;
• droogvaltochten met charterschepen;
• rondvaarten;
• wadexcursies;
• recreatievaart;
• pieren steken;
• toerisme op de eilanden;
• de leefbaarheid en bereikbaarheid van het Waddengebied.

Tijdens de bijeenkomst in Leeuwarden zijn met name de gevolgen voor de varende sector besproken. Daar werd vrij openlijk aangegeven dat het voor veel bedrijven aanzienlijk moeilijker zal worden om hun bedrijfsvoering voort te zetten wanneer de voorgestelde maatregelen vanaf 2028 worden ingevoerd.

Juist deze bijeenkomst heeft bij veel ondernemers geleid tot grote zorgen over hun toekomstperspectief.’

De petitie kan hier worden ondertekend.