Zweeds onderzoek: biocidevrije antifouling presteert het best
Een biocidevrije antifouling op siliconenbasis presteerde het beste bij een onderzoek naar verschillende coatings. Maar een product dat als milieuvriendelijk werd aangeprezen bleek juist zeer veel biocide af te geven.
Het onderzoek werd uitgevoerd door wetenschappers van de Chalmers University of Technology in Zweden. Zij wilden niet alleen onderzoeken welke antifouling het beste aangroei voorkomt, maar vooral ook of dat kan worden bereikt met een kleinere belasting voor het mariene milieu.
De onderzoekers vergeleken zeven verschillende coatings:
- vijf antifoulings met verschillende hoeveelheden koperoxide
- één volledig biocidevrije siliconencoating
- één coating met de biociden tralopyril en zinkpyrithion, maar zonder koper
De testpanelen werden maximaal zes maanden onder water gehouden op drie locaties:
- Tjärnö in Zweden
- Hundested in Denemarken
- Arcachon Bay aan de Franse Atlantische kust
Daarmee probeerden de onderzoekers verschillende omstandigheden voor aangroei te vertegenwoordigen.
Waarom is antifouling eigenlijk nodig?
Een sterk begroeide romp wordt zwaarder en minder glad, waardoor de weerstand in het water toeneemt. Een motorboot heeft daardoor meer brandstof nodig en een zeilboot verliest snelheid.
Traditionele antifouling probeert dit probleem op te lossen door langzaam stoffen af te geven die organismen doden of hun groei verhinderen. Deze stoffen worden biociden genoemd.
Het meest gebruikte biocide in traditionele antifouling is koperoxide. En precies dat laatste vormt het milieuprobleem.
Het probleem met koper
Koper werkt uitstekend als biocide. Dat is ook precies de reden waarom het zo veel wordt toegepast. Het probleem is dat koper niet uitsluitend effect heeft op de organismen die zich op de scheepsromp willen vastzetten. Het kan ook andere organismen in het water beïnvloeden.
Wanneer veel boten gedurende lange tijd koperhoudende antifouling gebruiken, kan de concentratie van koper in watersportgebieden gebieden oplopen. Daarom is beperking van de hoeveelheid koper in antifouling vanuit milieuperspectief belangrijk.
De onderzoekers vonden in het onderzoek dat meer koper niet automatisch betekent dat de antifouling beter werkt. Antifoulings met een relatief laag kopergehalte konden volgens de test vergelijkbare prestaties leveren als coatings met aanzienlijk meer koper.
De verrassende winnaar: siliconen zonder biocide
De beste algemene prestaties kwamen volgens het onderzoek van de biocidevrije siliconenverf. Dat is interessant omdat deze verf op een compleet andere manier werkt dan traditionele antifouling.
Een traditionele antifouling probeert aangroei te doden of af te schrikken met een chemische stof. Een siliconen foul-release coating probeert aangroei juist fysiek te verhinderen. Het oppervlak wordt extreem glad en heeft eigenschappen waardoor organismen zich er moeilijk aan kunnen hechten.
Het idee is dus niet: “Het organisme komt erop en wordt gedood”, maar: “Het organisme kan zich nauwelijks vastzetten.”
Als er toch wat aangroei ontstaat, kan die gemakkelijker loslaten wanneer de boot vaart of wanneer het oppervlak voorzichtig wordt gereinigd. Daarom wordt zo’n product ook wel een fouling-release coating genoemd.
De onderzoekers vonden dat deze aanpak niet alleen milieuvriendelijker is, maar in hun test ook zeer effectief tegen aangroei was.
Er is wel een nadeel
De siliconenoplossing is niet zonder nadelen, want het aanbrengen is ingewikkelder dan bij een traditionele antifouling. De romp moet goed worden voorbereid en er is een speciale onderliggende coating/primer nodig om ervoor te zorgen dat de siliconen goed aan de romp hecht.
Dat betekent in de praktijk dat je bij een overstap niet simpelweg de oude koperhoudende antifouling licht hoeft op te schuren en daar een siliconenproduct overheen kunt zetten. Er is een specifiek systeem nodig en de voorschriften voor voorbereiding en toepassing moeten nauwkeurig worden gevolgd.
Nog een verrassende uitkomst: de “milieuvriendelijke” verf
Misschien wel het meest opmerkelijke onderdeel van het onderzoek betreft een coating met tralopyril en zinkpyrithion. Deze verf bevatte geen koper, maar gebruikte andere biociden.
Op het eerste gezicht zou je daardoor kunnen denken dat dit een milieuvriendelijker alternatief voor koper is. Maar volgens de onderzoekers was dat juist niet het geval. De coating presteerde weliswaar goed tegen aangroei — hij kwam qua effectiviteit dicht achter de siliconenverf — maar er werd volgens de onderzoekers een hoeveelheid biocide vrijgegeven die enkele duizenden malen hoger lag dan de aanvaardbare niveaus.
De onderzoekers trekken twee belangrijke conclusies:
Minder koper zou voldoende moeten zijn
Volgens hen is het vanuit milieuperspectief onnodig om de antifoulings met de hoogste koperconcentraties te blijven gebruiken wanneer producten met minder koper dezelfde werking kunnen leveren.
Het uitfaseren van dergelijke producten zou volgens hen een aanzienlijke verbetering kunnen opleveren voor het milieu in Europese kustwateren.
Zeer kritisch over tralopyril
Hun oordeel over de geteste tralopyrilhoudende verf is nog veel scherper. Omdat de coating volgens het onderzoek zeer grote hoeveelheden biocide afgaf, vragen ze zich af waarom dergelijke producten überhaupt op de Europese markt zouden mogen worden verkocht.
Dat is overigens de beoordeling van de onderzoekers; het betekent niet dat de Europese regelgeving inmiddels heeft bepaald dat alle tralopyrilproducten verboden zijn.
Wat zeggen de fabrikanten?
Hempel reageerde positief op de resultaten.
Het bedrijf wijst erop dat het al langer inzet op siliconentechnologie zonder biociden, bijvoorbeeld met Silic One. Volgens Hempel bevestigt dit onafhankelijke onderzoek dat dergelijke technologie goed kan werken en een interessante richting vormt voor de toekomst van de watersport.
Dat is overigens niet de eerste keer dat siliconen-antifouling positief uit een praktijktest komt. In een eerdere Private Boat Owner-test presteerde Hempel Silic One eveneens bijzonder goed en bleef de romp na maanden onder water opvallend vrij van aangroei.
AkzoNobel wilde niet inhoudelijk reageren op de specifieke onderzoeksresultaten.
Het bedrijf benadrukte wel dat het zijn producten laat voldoen aan de geldende regelgeving, waaronder de Biocidal Products Regulation (BPR) en REACH, de Europese regelgeving voor chemische stoffen.
AkzoNobel wijst daarnaast op zijn betrokkenheid bij de ontwikkeling van internationale normen voor coatings.
Bron: Practical Boat Owner
Kopfoto: Na zes maanden – vlakken zonder verf groeiden het sterkst aan. foto©Ann Larsson/University of Gothenburg