Stop de ‘WC-op-slot’ regeling pleziervaartuigen

Oud planoloog en topambtenaar Nico van Rijssel wil dat de overheid onmiddellijk stopt met de voorbereidingen en het uitvoeringsplan van de WC-op-slot regeling voor pleziervaartuigen. ‘Werkt niet, gevaarlijk, schadelijk voor de watersport en kost teveel.’

In een open, met uitvoerige bijlage gemotiveerde brief op persoonlijke titel aan de Regering en leden van de Tweede Kamer, motiveert Van Rijssel zijn standpunten en mening.
In 2019 besloot de toenmalige regering dat er een nieuwe regeling moest komen die boordtoiletten van  pleziervaartuigen op binnenwater permanent afsluit. Om zodoende buitenwaterzwemmers te beschermen tegen het toen veronderstelde grote gevaar van besmetting door fecaliënbacteriën door lozingen vanuit pleziervaartuigen. Het ministerie van I&W heeft de regeling nu bijna klaar en heeft besloten die per 1-1-2026 in te voeren. De regeling betekent een nieuwe forse jaarlijkse kostenpost voor het rijk voor de uitvoeringsorganisatie en handhaving.

Niet nodig

Het  grote gevaar voor besmetting van zwemmers door recreatievaartlozingen, het motief voor de regeling, is er niet, zo leert recentere kennis over pleziervaart en buitenzwemmen. Pleziervaarders varen gemiddeld slechts rond 25 dagen per jaar,  varen dan bijna altijd in dagtochten van doorgaans niet langer dan 5 uur van jachthaven naar jachthaven of passantenhaven en doen hun behoeften op toiletten in die havens.
In de praktijk blijken boordtoiletten van pleziervaartuigen dan ook vrijwel uitsluitend te worden gebruikt om te plassen (wat geen besmettingsgevaar oplevert). Op veel boten wordt het boordtoilet nooit gebruikt voor de grote boodschap, op de meeste overige boten meestal slechts één of enkele keren per jaar. Verspreid over  de vele honderden vierkante kilometers oppervlaktewater zijn deze lozingen niet van betekenis.

Pleziervaart niet schuldig aan vervuiling

Dat blijkt uit systematische metingen van de laatste vier jaren van de  honderden zwemplekken langs het Nederlandse recreatievaarwater: ze scoren vrijwel allemaal een goede of uitstekende zwemwaterkwaliteit.
Het blijkt ook uit recenter onderzoek naar fecaliënbacteriën in buitenwater: hoeveelheden van betekenis komen  in het buitenwater  vrijwel niet voor, maar wel tijdelijk lokaal op kleine schaal; als bronnen worden dan gevonden vogelpoep en rioolwateroverstorten, niet de pleziervaart.
Met de opkomst van steeds beter betaalbare ‘aanboord-zuivering’, is de verwachting, zal die de komende jaren spontaan in steeds meer boten worden geplaatst, waardoor afsluiting overbodig wordt.

Emmertje

De pleziervaart loost dus zeer weinig fecaliën. Als zich een enkele keer toch een incidentele grote boodschap aandient, gaat die bij de rond 70.000 pleziervaartuigen zonder boordtoilet meestal via een emmertje overboord. Als het boordtoilet van de overige rond 130.000 boten via de “WC-op-slot” regeling op slot zit, gaat ook op de meeste van deze boten de grote boodschap via een emmertje overboord. En wordt die niet bewaard en later op de wal afgevoerd of aan boord gezuiverd, zoals IenW belooft. Want: te duur, te veel gedoe, teveel stank aan boord.

Gevaarlijk

Als de veiligheidsafsluiter van het boordtoilet op slot verzegeld is zoals de “WC-op-slot” regeling vereist, kan die afsluiter niet meer regelmatig open en dicht gedaan worden, Die corrodeert en verkalkt dan en sluit niet meer goed af. Met kans op vollopen van de boot en total loss, en gevaar voor opvarenden. Zonder normaal boordtoilet worden pleziervaartuigen minder comfortabel. Dat betekent minder bouw en verkoop van nieuwe boten, afhaken van een deel van de pleziervaarders, minder toetreders en minder pleziervaren. Dat betekent ook minder omzet en een klap voor de nu kwakkelende watersporteconomie.

Bron: Watersport TV

Nico van Rijssel is gepensioneerd planoloog en topambtenaar en was namens de provincies(IPO) initiatiefnemer en de eerste jaren voorzitter van de Beleidsvisie Recreatietoervaart Nederland(BRTN). Dat was een permanent samenwerkingsverband van landelijke toervaartorganisaties, de koepelorganisatie van watersportbedrijfsleven HISWA, de ANWB, het Rijk, de koepelorganisaties van gemeenten, provincies en waterschappen,  gericht op een goede ontwikkeling van toervaart, toervaartmogelijkheden en de evenwichtige inpassing daarvan in de Nederlandse samenleving en ruimte. De BRTN is in de loop der jaren uitgegroeid tot de huidige Stichting Waterrecreatie met bredere doelstelling en meer deelnemers. 

Commentaar van de redactie

De argumenten van Van Rijssel zijn de redactie uit het hart gegrepen. Al langer speelt rond dit dossier de verdenking dat de indiener van het wetsvoorstel, D66-er Tjeerd de Groot, en in zijn kielzog de Kamer, zich indertijd eerder heeft laten leiden door goedkope onderbuikgevoelens en kiezersjacht, dan door gedegen onderzoek. Uit eigen ervaring kan aan het betoog van Van Rijssel enig anekdotisch bewijs worden toegevoegd: in de Goudse Museumhaven wordt al meer dan 30 jaar door dik 15 schepen, met soms hele gezinnen, op het oppervlaktewater geloosd. In al die jaren is tot drie maal toe door de gemeente geprobeerd om de schepen op het riool aan te sluiten, wat elke keer mislukte vanwege technische en financiële voetangels en klemmen. Tijdens een informeel gesprek, enige tijd na de laatste poging, met de gemeentelijke afdelingschef, antwoordde die op de vraag of het nog wat werd met die rioolaansluitingen, dat de gemeente haar pogingen definitief had opgegeven. Het Hoogheemraadschap Rijnland, dat de bewuste havenkom en de aanpalende wateren scherp monitort, had namelijk op vragen van de gemeente geantwoord dat er van enige meetbare vervuiling al decennia geen sprake was.
Het mag duidelijk zijn, dat politiek onbekookt reageren op emotiegedreven geroep geen exclusieve bezigheid van populisten is, maar van alle tijden en partijen. Gevreesd moet worden dat de brief van Van Rijssel te laat komt. De hoop van veel watersporters zal nu gevestigd worden op het begrip van de controlerende koddebeiers, die wellicht meer praktisch inzicht tonen dan de Tweede Kamer.

De redactie.